Klimaatfactoren en Klimaattypes

Zes belangrijke factoren bepalen welk klimaat een gebied heeft. Breedteligging is cruciaal - hoe verder van de evenaar, hoe kouder het wordt. Hoogteligging zorgt ervoor dat bergen altijd kouder zijn dan laaggelegen gebieden.

De invloed van de zee, windrichting en de gesteldheid van het aardoppervlak maken het plaatje compleet. Deze factoren werken samen om negen verschillende klimaattypes te creëren.

Van tropisch klimaat en savanneklimaat in warme gebieden tot toendraklimaat en poolklimaat in de koudste zones. Het gematigd zeeklimaat waar wij in Nederland wonen, zorgt voor koele zomers en relatief warme winters.

Let op: De loefzijde (windkant) van bergen krijgt meer regen dan de lijzijde (beschutte kant).

Weer en Luchtdruk

Weer is simpelweg de toestand van de luchtlaag rond de aarde op een bepaald moment en plaats. Vier weerselementen bepalen hoe het weer aanvoelt: temperatuur, bewolking, wind en luchtdruk.

Luchtdrukverschillen zijn de motor achter ons weer. Hoge luchtdruk betekent meestal droog, warm en zonnig weer. Lage luchtdruk brengt juist regen en bewolking.

Ons gematigd zeeklimaat heeft een slim systeem: de zee verwarmt het land in de winter en koelt het af in de zomer. Dit gebeurt omdat we boven de zeventigste noorderbreedte liggen.

Door klimaatverandering wordt de neerslagverdeling steeds grilliger. Er valt nu vaak veel regen in korte tijd, wat problemen kan veroorzaken.

Handig: Isobaren zijn lijnen op weerkaarten die plekken met dezelfde luchtdruk verbinden.

Waterbalans en Landbouw

Een positieve waterbalans betekent dat er meer regen valt dan dat er verdampt - ideaal voor planten! Met de juiste temperatuur en voldoende water wordt intensieve landbouw mogelijk.

Intensieve landbouw kenmerkt zich door hoge opbrengsten en vele arbeiders per vierkante kilometer. Dit kan alleen met perfecte omstandigheden. Irrigeren (kunstmatig bewateren) maakt landbouw ook mogelijk in drogere gebieden.

Extensieve landbouw is het tegenovergestelde: weinig mensen, lage opbrengst en vaak op minder geschikte grond. Dit leidt soms tot landdegradatie - de grond raakt uitgeput.

De meeste plekken hebben infiltratie (water dringt de grond in), maar sommige gebieden hebben drainage (waterafvoer) nodig om niet te nat te worden.

Belangrijk: Alleen de combinatie van juiste temperatuur én voldoende water maakt hoogproductieve landbouw mogelijk.

Klimaatverandering en Landbouwgordels

Klimaatverandering is nu al duidelijk merkbaar door uitstoot van broeikasgassen uit fossiele brandstoffen. De atmosfeer werkt als een deken rond de aarde die steeds dikker wordt.

De gevolgen zijn heftig: zeespiegelstijging, hittegolven, smeltende polen en langere warme periodes. Dit verandert waar en hoe we landbouw kunnen bedrijven.

Landbouwgebieden vormen vaak een belt (landbouwgordel) rond steden of in klimatologisch gunstige zones. Irrigatie maakt het mogelijk om droge gebieden vruchtbaar te maken.

Een aquifer is een ondergrondse laag met gigantische hoeveelheden fossiel water - water dat duizenden jaren geleden is opgeslagen. Dit wordt gebruikt voor irrigatie in droge gebieden.

Zorgwekkend: Fossiel water raakt op den duur uitgeput, omdat het niet aangevuld wordt.

Klimaatzones van Noord-Amerika

Noord-Amerika toont alle klimaattypes mooi naast elkaar. In het noorden vind je toendraklimaat, terwijl het zuiden van Florida tropisch klimaat heeft.

De Rocky Mountains creëren hooggebergeklimaat en beïnvloeden het weer aan beide kanten. De westkust heeft gematigd zeeklimaat, terwijl het binnenland landklimaat kent met extreme temperatuurverschillen.

Het zuidwesten heeft woestijnklimaat, en daartussen ligt steppeklimaat - droger dan gematigd, maar niet zo extreem als woestijn. Het mediterrane zeeklimaat zorgt voor milde, natte winters en droge zomers.

Elke klimaatzone heeft zijn eigen vegetatiezone - van naaldbossen in het noorden tot cactussen in het zuidwesten. Deze natuurlijke indeling bepaalt waar mensen kunnen wonen en leven.

Interessant: De vegetatiezones volgen vrijwel exact de klimaatgrenzen - klimaat bepaalt welke planten kunnen groeien.