Bergen groeien door platentektoniek

Wist je dat de bergen waar je vakantie viert eigenlijk gigantische puzzelstukjes zijn die tegen elkaar zijn gebotst? Platentektoniek zorgt ervoor dat aardplaten bewegen - ze drijven uit elkaar, naar elkaar toe of langs elkaar.

Zo'n 250 miljoen jaar geleden zaten alle continenten nog aan elkaar vast in één supercontinent genaamd Pangea. Toen dit openbreken begonnen, ontstonden de aardplaten die we nu kennen.

De Himalaya is een perfect voorbeeld van hoe dit werkt. In deze bergen vind je sedimentgesteente met fossielen van zeedieren - terwijl de bergen kilometers hoog zijn! Dit komt omdat oceaanlagen van zand en klei door enorme druk zijn samengeperst en omhoog geduwd tot plooiingsgebergte.

Let op: Sedimentgesteente ontstaat uit lagen zand en klei die op de oceaanbodem zijn afgezet door rivieren en later zijn samengeperst.

Van magma tot verdwijnende bergen

Niet alle gesteente in bergen komt uit de oceaan. Magma (gesmolten gesteente) stijgt op vanuit de aardmantel en stolt onder de grond tot hard stollingsgesteente zoals graniet. Vaak komt dit graniet later bovenop te liggen doordat de lagen erboven wegslijten.

Maar bergen verdwijnen ook weer! Door erosie worden ze langzaam afgebroken - dit duurt wel honderdduizenden tot miljoenen jaren. Uiteindelijk slijt elk gebergte af tot een vlak landschap.

Je kunt verschillende hoogtezones herkennen:

• Laagland: lager dan 200 meter
• Heuvelland: maximaal 500 meter hoog
• Middelgebergte: 500-1500 meter met afgeronde toppen
• Hooggebergte: hoger dan 1500 meter met scherpe toppen en diepe dalen

Onthoud: Hoe hoger het gebergte, hoe scherper en puntigger de toppen - dat betekent dat erosie er nog niet zo lang aan het werk is!