Het Britse rijk $1585-1900$: Van Amerika naar wereldmacht

Britse kolonisatie in Amerika begon stroef in 1585 met de mislukte kolonie Roanoke, maar in 1607 ontstond eindelijk de eerste blijvende kolonie in Virginia. Hiermee zette Engeland zijn eerste echte stappen naar een wereldrijk.

De Amerikaanse koloniën ontwikkelden twee totaal verschillende economieën. Het zuiden draaide volledig op plantages met slavenarbeid, waar katoen, rijst en tabak werden verbouwd. Het noorden richtte zich meer op landbouw, handel en nijverheid - een verschil dat eeuwen later nog steeds voelbaar is.

Het verzet tegen Engeland groeide in de 18e eeuw door hoge belastingen en het gebrek aan inspraak. "No taxation without representation" werd de kreet die leidde tot de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog $1775-1783$. In 1783 moest Groot-Brittannië de nederlaag erkennen.

Let op: De emancipatie van slaven kwam pas in 1833 - vijftig jaar na de Amerikaanse onafhankelijkheid. In Caribische koloniën zoals Jamaica bleef de economie tot die tijd volledig afhankelijk van slavenarbeid.

India: De kroonjuweel van het Britse rijk

Brits kolonialisme in India begon slim en geleidelijk. In 1765 kreeg de Britse Oost-Indische Compagnie (EIC) via het Verdrag van Allahabad het recht om belasting te innen in Bengalen. Wat begon als handel, werd langzaam politieke controle.

India werd de belangrijkste kolonie vanwege drie cruciale factoren. Ten eerste leverden grondstoffen zoals katoen, thee en specerijen enorme winsten op. Ten tweede vormde India een gigantische afzetmarkt voor Britse fabrieksproducten. Ten derde lag het strategisch perfect voor handel met de rest van Azië.

Het Suezkanaal (1869) maakte India nog waardevoller door de reistijd drastisch te verkorten. De Royal Navy beheerste de wereldzeeën en beschermde deze lucratieve handelsroutes.

Toch groeide het Indiaas nationalisme door gebrek aan inspraak. In 1885 richtten opgeleide Indiërs het Indian National Congress op - het begin van de onafhankelijkheidsbeweging die uiteindelijk zou slagen.

Interessant: Het koloniale systeem in India verschilde van Amerika doordat het meer gebaseerd was op indirect bestuur via lokale vorsten en de handelscompagnie.