Wat is cultuur eigenlijk?

Alles wat je van je ouders leert - praten, eten, gedragsregels - dat is allemaal cultuur. Het gaat om alle waarden, normen en gewoonten die mensen in een groep met elkaar delen.

In Nederland hebben we een dominante cultuur: de waarden en gewoonten die de meeste mensen hier delen. Denk aan op tijd komen, Nederlands spreken, of bepaalde beleefdheidregels. Normen zijn regels over hoe je je gedraagt, gewoontes zijn dingen die je gewend bent te doen.

De Nederlandse cultuur draait om drie basiswaarden: vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Deze waarden zie je terug in hoe we met elkaar omgaan.

Naast de dominante cultuur bestaan er subculturen - kleinere groepen met hun eigen normen en waarden. Jouw vriendengroep, muziekscene of sportclub kan ook een subcultuur zijn.

Let op: Sommige eigenschappen zoals oogkleur zijn aangeboren, maar cultuur leer je aan!

Verschillende subculturen om je heen

Subculturen vind je overal: geloof (christenen, moslims), muziek (metalheads, rappers), werk, politiek, je woonplaats, of je migratie-achtergrond. Deze laatste noemen we etnische subculturen.

Het coole is dat je bij meerdere subculturen tegelijk kunt horen. Je kunt bijvoorbeeld zowel tot de gamingcommunity behoren als tot een religieuze groep.

Belangrijk om te snappen: sommige dingen zijn aangeboren (zoals je oogkleur), maar het meeste van je gedrag en interesses is aangeleerd. Dat betekent dat cultuur niet vast staat - het kan veranderen.

Wist je dat: Je hoort waarschijnlijk bij meer subculturen dan je denkt - van je school tot je hobby's!

Hoe leer je cultuur aan? - Socialisatie

Socialisatie klinkt ingewikkeld, maar het betekent gewoon: het aanleren van normen en waarden die bij jouw groep horen. Dit gebeurt vaak zonder dat je het doorhebt!

Je socialiseert overal: thuis bij je ouders, op school, met vrienden, via sociale media, en zelfs door de overheid (denk aan regels en wetten). Je leert door imitatie (anderen nadoen), informatie (iemand vertelt het je) en ervaringen.

Sociale controle betekent dat iedereen elkaar in de gaten houdt. Als je je niet aan de regels houdt, krijg je sancties - maatregelen die laten zien dat je iets fout deed (of juist goed!).

Het meeste gedrag wordt uiteindelijk internalisatie - je doet het zonder nadenken omdat het normaal is geworden. Zoals automatisch "dankjewel" zeggen.

Tip: Let eens op hoe vaak je anderen nabootst zonder het te merken - dat is socialisatie in actie!

Je identiteit ontwikkelen

Als tiener ontwikkel je je identiteit - wie ben je eigenlijk? Dit wordt gevormd door al je kenmerken en ervaringen. Een "klik" hebben met iemand komt door identificatie: je herkent jezelf in de ander.

Groepsidentificatie ontstaat wanneer je je verbonden voelt met anderen omdat jullie dezelfde dingen delen: woonplaats, geloof, hobby's of problemen. Bij jongeren ontstaat zo een jongerencultuur.

Elke groep heeft groepsnormen - ongeschreven regels over wat normaal is. Soms wordt de druk zo groot dat er groepsdruk ontstaat: je voelt dat je je móet aanpassen om erbij te horen.

Generatieconflicten zijn meningsverschillen tussen verschillende leeftijdsgroepen. Jouw normen kunnen anders zijn dan die van je ouders - dat is heel normaal!

Onthoud: Het is oké om bij meerdere groepen te horen en verschillende kanten van jezelf te laten zien!

Cultuur verandert altijd

Wat jij normaal vindt, hangt af van waar en wanneer je opgroeit. Cultuur is plaatsgebonden (verschilt per land), tijdsgebonden (verandert door de jaren) en groepsgebonden (verschilt per groep).

Rolpatronen zijn verwachtingen over hoe je je hoort te gedragen. Gendernormen zijn regels die "horen" bij man- of vrouw-zijn. Rolbevestigend gedrag volgt deze patronen, roldoorbrekend gedrag doorbreekt ze.

Gelukkig veranderen normen! Vroeger waren de regels over werk, relaties en seksuele moraal veel strenger. Als genoeg mensen rollen doorbreken, worden nieuwe gedragingen normaal.

Nederland staat voor vrijheid, maar er zijn grenzen. Asociaal gedrag betekent geen rekening houden met anderen - dat gaat te ver.

Interessant: Door roldoorbrekend gedrag help je normen te veranderen voor toekomstige generaties!