Strategische keuzes en belastingsystemen
Elke dag maak je keuzes die anderen beïnvloeden, en dat geldt ook voor economische beslissingen. Een meelifter of free rider profiteert van andermans inspanningen zonder zelf bij te dragen. Denk aan iemand die niet bijdraagt aan een groepsproject maar wel de punten krijgt.
Bij strategische keuzes heb je soms een dominante strategie - een keuze die altijd het beste uitpakt, ongeacht wat anderen doen. Het gevangenendilemma ontstaat wanneer je niet weet wat de ander gaat kiezen en daarom een slechtere uitkomst krijgt dan mogelijk was.
Sparen betekent dat je een deel van je inkomen niet consumeert. Je inkomen is een stroomgrootheid (meet je over een periode), terwijl je spaargeld een voorraadgrootheid is (meet je op één moment).
Bij belastingen onderscheiden we drie systemen. Een proportioneel stelsel betekent dat iedereen hetzelfde percentage betaalt. Een progressief stelsel zorgt voor nivellering omdat rijkere mensen relatief meer betalen. Een degressief stelsel leidt tot denivellering omdat rijkeren juist minder betalen. Het marginaal tarief toont hoeveel extra belasting je betaalt over elke euro die je meer verdient.
Let op: Het draagkrachtbeginsel zorgt ervoor dat mensen met hogere inkomens meer belasting betalen - dit werkt via een progressief systeem.
