Het ontstaan en bestuur van het Romeinse Rijk

Het Romeinse Rijk begon als een kleine stadstaat Rome die zijn buren begon te veroveren. Volken zoals de Galliërs, Germanen en Imazighen boden heftig weerstand, maar Rome wist ze uiteindelijk te onderwerpen.

Oorlog voeren was duur, maar leverde ook veel op. De Romeinen hieven belastingen in veroverde gebieden en maakten krijgsgevangenen tot slaven - een lucratieve business.

In het begin was Rome een republiek waar burgers zelf het bestuur vormden. Maar in de 1e eeuw v.C. greep Augustus de macht en werd de eerste keizer. Keizers hadden alle touwtjes in handen: ze waren opperbevelhebber én benoemden alle bestuurders.

Let op: De strijd om de keizerstroon leidde regelmatig tot burgeroorlogen die het rijk verzwakten.

Grieks-Romeinse cultuur en religieuze diversiteit

De Romeinen waren grote fans van de Griekse cultuur en kopieerden hun kunst, architectuur en literatuur. Zo ontstond een Grieks-Romeinse mengcultuur. In het oosten sprak de elite Grieks, in het westen Latijn.

Het Romeinse Rijk was religieus superdivers. De Romeinen hadden zelf een polytheïstisch geloof met goden zoals Jupiter (vergelijkbaar met Griekse goden), maar accepteerden ook andere religies.

Het jodendom stak er bovenuit om drie redenen: ze geloofden in één god (monotheïstisch), hadden heilige geschriften, en hielden zich aan strikte religieuze voorschriften. Joden werden eerst door Grieken overheerst, later door Romeinen.

Belangrijk: Deze religieuze tolerantie maakte het Romeinse Rijk cultureel heel rijk, maar zorgde ook voor spanningen.

Het christendom en de val van West-Rome

Rond 30 n.C. verscheen Jezus, een Joodse man die door zijn eigen volk werd afgewezen en door Romeinen werd gekruisigd. Volgens christenen keerde hij terug uit de dood. Eerst werden alleen Joden christen, later ook niet-Joden.

In de 3e eeuw n.C. kreeg Rome grote bestuursproblemen. Het rijk werd gesplitst in een oostelijk en westelijk deel. Germaanse legerleiders kregen steeds meer macht van zwakke keizers.

Kort voor 500 n.C. stortte het West-Romeinse Rijk definitief in. Het Oost-Romeinse Rijk verplaatste zijn hoofdstad naar het oosten en hield nog duizend jaar stand.

De vroege middeleeuwen brachten grote veranderingen: de langeafstandshandel verdween, er kwam een agrarische economie (hofstelsel), en ontstond het feodalisme met koningen, adel en boeren.

Onthoud: Het christendom bleef wel dominant - de kerstening van West-Europa ging gewoon door.

De opkomst van de islam

In 610 n.C. begon Mohammed in Mekka een nieuw monotheïstisch geloof te verkondigen: de islam. Na zijn dood in 632 veroverden zijn opvolgers enorme gebieden.

Moslims moeten zich houden aan vijf kerngeboden: alleen Allah vereren, Mohammed als profeet erkennen, vijfmaal daags bidden, liefdadigheid doen, vasten tijdens de ramadan, en minstens één keer naar Mekka op bedevaart.

De sharia (islamitische wetgeving) speelt een centrale rol. In tegenstelling tot het christendom zijn er geen priesters, maar rechtsgeleerden kunnen wel als leiders fungeren.

Noord-Afrika en het Midden-Oosten werden grotendeels islamitisch. Deze nieuwe religie zou een blijvende impact hebben op de wereldgeschiedenis.

Zie je het patroon? Net als het christendom groeide de islam uit van een kleine groep tot een wereldreligie.