Dalen en rivieren: van berg naar zee
Erosie is het afslijten van gesteente door stromend water met stenen. Dit creëert twee soorten dalen: V-dalen (door rivieren gemaakt, met steile wanden die samenkomen) en U-dalen (door gletsjers gevormd, met steile wanden en vlakke bodem).
In de bovenloop van rivieren worden stenen afgebroken tot grind. In de middenloop worden ze verder getransporteerd, en in de benedenloop neemt de stroomsnelheid af. Dan gebeurt sedimentatie - het neerleggen van zand, grind en klei in de laagvlakte.
Over miljoenen jaren stapelen deze lagen zich op en worden samengeperst tot sedimentgesteente (zand wordt zandsteen, klei wordt schalie). Bij de kust ontstaat zo laagje voor laagje nieuw land: een delta. Ook duinen ontstaan doordat wind het zand tegen helmgras blaast waar het blijft plakken.
Handig: Onthoud de hoogtes: hooggebergte (>1500m), middelgebergte 500−1500m, heuvelland 200−500m, laagland (<200m).