Arbeid en Energievormen
Wanneer je een voorwerp verplaatst door er kracht op uit te oefenen, verricht je arbeid. De basisformule is simpel: W = F × s, waarbij de kracht en verplaatsing dezelfde richting moeten hebben.
Maar wat als je onder een hoek duwt? Dan gebruik je W = F × s × cos(α), waarbij α de hoek is tussen kracht en verplaatsing. Is de hoek 90°? Dan verricht je geen arbeid - denk aan iemand die tegen een muur duwt zonder dat deze beweegt.
Zwaartekracht werkt altijd verticaal naar beneden, dus je kijkt alleen naar hoogteverschillen: W_z = F_z × h. Ga je omlaag? Dan is de arbeid positief. Ga je omhoog? Dan is de arbeid negatief.
Wrijving werkt altijd tégen je beweging in, dus wrijvingsarbeid is altijd negatief: W_w = -F_w × s. Let op: gebruik hier de totale afgelegde afstand, niet alleen de eindverplaatsing!
Onthoud: Zonder verplaatsing geen arbeid - kracht alleen is niet genoeg!
Chemische energie krijg je uit brandstof of voedsel en bereken je met stookwaarden uit Binas. Kinetische energie hangt af van massa en snelheid: E_k = ½mv² - ga je dubbel zo snel, dan heb je vier keer zoveel bewegingsenergie!